Alzheimer hastalığı uzun yıllar boyunca geri döndürülemez bir beyin hastalığı olarak kabul edildi. Bu nedenle bugüne kadar yapılan çalışmalar, hastalığı iyileştirmekten çok ilerlemesini yavaşlatmaya odaklanmıştı. Ancak ABD’de yürütülen yeni bir araştırma, bu yerleşik anlayışı sorgulayan dikkat çekici sonuçlar ortaya koydu.
Case Western Reserve University ve University Hospitals’tan bilim insanlarının öncülük ettiği bu çalışmada, Alzheimer’ın ileri evrelerinde bile beynin kendini toparlama potansiyeline sahip olabileceği gösterildi. Araştırma, hastalığın temelinde hücresel enerji dengesinin bozulmasının yattığına işaret ediyor.
Bilim insanları, yaşlanmayla birlikte doğal olarak azalan NAD⁺ adlı molekülün Alzheimer hastalarında çok daha hızlı ve derin bir düşüş gösterdiğini belirledi. Beyin hücreleri için hayati öneme sahip olan bu molekülün kaybı, hücrelerin işlevlerini yerine getirememesine ve zamanla hasarın artmasına neden oluyor.
Çalışmada, Alzheimer’ı taklit edecek şekilde genetik olarak değiştirilmiş iki farklı fare modeli kullanıldı. Bu hayvanlarda insanlarda görülen Alzheimer’a benzer biçimde hafıza kaybı, sinir hücresi hasarı ve beyin dokusunda ciddi bozulmalar gelişti. Araştırmacılar, P7C3-A20 isimli deneysel bir ilaç yardımıyla beyindeki NAD⁺ dengesini yeniden sağlamayı başardı.
Elde edilen sonuçlar beklenenden çok daha güçlüydü. Tedavi uygulanan farelerde yalnızca hastalığın ilerlemesi durmadı; aynı zamanda beyin dokusunda oluşan hasarların büyük ölçüde onarıldığı ve bilişsel yetilerin geri kazanıldığı gözlemlendi. Alzheimer’ın önemli göstergelerinden biri olan tau proteinine ait biyobelirteçlerin de normale döndüğü bildirildi.
Araştırmayı yürüten ekipten Prof. Andrew Pieper, bulguların Alzheimer’a bakış açısını değiştirebileceğini vurguladı. Pieper’e göre bu sonuçlar, Alzheimer’ın her zaman kalıcı hasar bırakmak zorunda olmadığını ve uygun koşullar sağlandığında beynin kendini onarabileceğini gösteriyor.
Uzmanlar, çalışmada kullanılan yaklaşımın rastgele kullanılan NAD⁺ takviyelerinden farklı olduğunun altını çiziyor. Çünkü kontrolsüz şekilde NAD⁺ seviyesini artırmanın ciddi yan etkilere yol açabileceği biliniyor. Bu yeni yöntemin ise hücresel enerji dengesini güvenli sınırlar içinde korumayı hedeflediği belirtiliyor.
Henüz insanlarda denenmemiş olsa da bu araştırma, Alzheimer tedavisinde “geri dönüş” kavramının artık bilimsel olarak tartışılabilir hale geldiğini gösteriyor. Önümüzdeki yıllarda yapılacak klinik çalışmalar, bu umut verici bulguların hastalara da yansıyıp yansımayacağını ortaya koyacak.
Kaynak: Case Western Reserve University, Cell Reports Medicine
