Son nötrinolar gökyüzünün neresinden geldi?
Güney Kutbu’nda buzun altındaki IceCube dedektörü, uzaydan gelmiş olabilecek yüksek enerjili bir nötrino yakaladığında dakikalar içinde dünyadaki gözlemevlerine alarm gönderir. Bu harita o alarmların geldiği yönleri galaktik koordinatlarda gösteriyor.
Bu sayfayı açtığınızdan beri başparmak tırnağınız kadar bir alandan (1 cm²) 0 nötrino geçti. Neredeyse hepsi Güneş’ten; haritadakiler ise çok daha nadir, çok daha enerjik olanlar.
Son alarmlar
| Alarm | Tür | Türkiye saatiyle | Enerji | Sinyal olasılığı |
|---|
Haritayı okumak
Gökyüzü, galaksimizin içinden bakıyormuşuz gibi açıldı: ortadaki yatay bant Samanyolu’nun diski, tam orta nokta galaksinin merkezi. Galaktik boylam sola doğru artar; gökbilimcilerin gökyüzüne içeriden bakan haritalarda kullandığı gelenek budur.
Her nokta, IceCube’un nötrinonun geldiği yönü hesapladığı yer. Çevresindeki halka %90 güven bölgesi: nötrino yüzde 90 olasılıkla bu halkanın içinden geldi. Kutuplara yakın halkaların basık görünmesi izdüşümden kaynaklanıyor; gökyüzünde hepsi yaklaşık dairedir.
Altın, Bronz ve TXS 0506+056
Her alarm uzaydan gelmez; bazıları kozmik ışınların atmosferde ürettiği sıradan nötrinolardır. Bu yüzden IceCube her alarm için bir “sinyal olasılığı” verir. Enerji, bu olayı en olası biçimde üretecek nötrino enerjisinin TeV cinsinden tahminidir; kıyas için LHC protonları 6,8 TeV taşır.
Haritada yanında “TXS 0506+056” yazan siyah işaret, bir blazarın konumu. Blazar, merkezindeki kara delikten neredeyse tam bize doğru jet fışkırtan uzak bir galaksi. 22 Eylül 2017’de IceCube’un yakaladığı IceCube-170922A nötrinosu tam bu yönden geldi ve aynı günlerde bu blazar gama ışınlarında parlıyordu. Yüksek enerjili bir nötrinonun hangi kaynaktan geldiği ilk kez böyle gösterildi.
Haritanın ortasındaki kırmızımsı bant ise IceCube’un 2023’te kendi galaksimizin diskinden de nötrino geldiğini gösteren sonucunun temsili bir çizimi; gerçek ölçüm haritası değil.
